MARDUK (Szwecja)

Zespół założony pod koniec 1990 r. w Norrköping z inicjatywy Morgana "Steinmeyera" Hakanssona (gitara), którego po niedługim czasie wspomogli Andreas "Dread" Axelsson (wokal), Rikard Kalm (bas) i Joakim "Av Gravf" Gothberg (perkusja). Swoją nazwę grupa zaczerpnęła z mitologii starożytnego Wschodu, obierając jako szyld imię czczonego w Babilonie boga grzmotów i burz, będącego również stworzycielem świata i nieba. Już w 1991 r. wydała własnym kosztem 5-utworowe "Demo # 1", które po kilku miesiącach ukazało się również w postaci opatrzonej tytułem "Fuck Me Jesus" i wydanej także własnym sumptem winylowej Ep-ki. Na wydawnictwie tym, podobnie jak na opublikowanym jeszcze w tym samym roku zawierającym 3 kompozycje winylowej siedmiocalówce "Here's No Peace", zespół przedstawił przesycony diaboliczną aurą black metal, którego stylistyczną kontynuacją stały się także i późniejsze wydawnictwa. W 1992 r. skład powiększył drugi gitarzysta - Magnus "Devo" Andersson. W powyższym składzie formacja wkroczyła w czerwcu tego samego roku do studia Hellspawn/ Unisound Recording, w którym podobnie jak w przypadku nagrań demo i kilku kolejnych wydawnictw, zarejestrowała przy pomocy Dana Swanö materiał przeznaczony na debiutancką płytę. W grudniu 1992 r. nakładem szwedzkiej wytwórni No Fashion Records ukazał się pierwszy album grupy, zatytułowany "Dark Endless". Debiut zespołu, dosyć ciepło przyjęty wśród fanów black metalu, umocnił pozycję formacji na mapie skandynawskiej sceny, jednakże już krótko po jego nagraniu, z grupą pożegnali się Axelsson i Kalm (przypuszczalnie, ostatni opuścił skład jeszcze w trakcie sesji, gdyż partie basu w dwóch utworach nagrane zostały przez Hakanssona). Horyzonty twórcze zespołu oraz potencjał jego możliwości ujawnił jednak dopiero drugi studyjny album formacji, który opatrzony tytułem "Those Of The Unlight", trafił do słuchaczy w październiku 1993 r., niosąc ze sobą kilka dosyć istotnych zmian. Partie wokalne na niniejszej płycie przejął bowiem Gothberg, jako basista zadebiutował nowy muzyk, tytułujący się pseudonimem B. War (właśc. Roger "Bogge" Svensson) , sam album zaś wydany został nakładem stajni, uznanej wówczas za bastion europejskiego black metalu - francuskiej Osmose Productions, co dzięki podpisaniu kilkupłytowego kontraktu przyczyniło się z kolei do umocnienia pozycji zespołu nie tylko pośród przedstawicieli gatunku pochodzących ze Skandynawii, lecz również i na całym kontynencie. Także i po wydaniu tegoż krążka zaszły w formacji zmiany natury personalnej, gdyż ze składem pożegnał się Andersson, Gothberg z kolei skupiając się wyłącznie na wokalach, zrezygnował ze stanowiska perkusisty, jednakże jeszcze w tym samym roku funkcję tę przejął dotychczasowy muzyk ALLEGIANCE, Fredrik Andersson. W maju 1994 r. formacja wystąpiła po raz pierwszy poza granicami własnego kraju, udając się do Norwegii, gdzie zagrała na koncercie w ramach Black Metal Festival w Oslo. W tym samym roku promowała też swoje kompozycje na europejskiej trasie u boku innego bandu "stajni" Osmose - IMMORTAL, w grudniu natomiast, na sklepowe półki trafił trzeci album MARDUK, noszący tytuł "Opus Nocturne". W kwietniu 1995 r. ukazało się w sprzedaży wznowione w formie Ep-ki demo "Fuck Me Jesus". Także i w tym roku grupa intensywnie koncertowała, pojawiając się m. in. na europejskich występach z IMPALED NAZARENE oraz docierając latem do Meksyku, gdzie w stolicy kraju - Mexico City, zagrała swój pierwszy pozaeuropejski koncert. Rok niniejszy nie obył się także bez kolejnych zmian składowych. Grupę zasilił bowiem gitarzysta Kim Osara, w wyniku tychże doszło do takowych także i na stanowisku wokalisty. Miejsce Gothberga zajął bowiem Legion (właśc. Erik Hagstedt), były muzyk formacji OPHTHALAMIA. Już z jego udziałem, aczkolwiek bez Osary, który stosunkowo szybko zrezygnował ze współpracy z formacją, powstawać zaczął materiał na nowy album, którego rejestracji kwartet podjął się jeszcze w tym samym roku. Tym razem jako miejsce sesji grupa wybrała Abyss Studios, gdzie przy pomocy jego właściciela - Petera Tägtgrena z HYPOCRISY - stworzyła swój czwarty, długogrający album "Heaven Shall Burn ... When We Are Gathered", który opatrzony okładką autorstwa Alfa Svenssona - byłego muzyka AT THE GATES, trafił na rynek już w lutym 1996 r. Nowe brzmienie nadane płycie uczyniło repertuar grupy bardziej brutalnym, przez co krążek uzyskał bardzo przychylne recenzje oraz poparcie poprzez promocję koncertową. Zespół prezentował bowiem jeszcze w tym samym roku swoje nowe kompozycje na występach w Europie u boku ENSLAVED, GEHENNA i MYSTICUM. Jako uzupełnienie albumu wydana została jeszcze we wrześniu tego samego roku Ep-ka "Glorification", zawierająca oprócz remiksu jednego z nowych utworów także i covery autorstwa PILEDRIVER, DESTRUCTION i BATHORY. W czerwcu 1997 r. światło dzienne ujrzała pierwsza płyta koncertowa formacji, zarejestrowana podczas jej ostatniego europejskiego tournee i zatytułowana "Live In Germania". Latem tego samego roku wystąpiła jako support koncertów legendy norweskiego black metalu - MAYHEM, nowy krążek studyjny zaś, ponownie zarejestrowany w murach Abyss, wydała natomiast już w kwietniu 1998 r. Ujęta tytułem "Nightwing" płyta poświęcona została poprzez koncept liryczny żyjącemu w XVII w. siedmiogrodzkiemu hrabiemu Vladowi Tepesowi, znanemu powszechnie jako Drakula, pod względem muzycznym zaś prezentowała się jako tradycyjny dla kapeli brutalny, black metalowy materiał, któremu podobnie jak w przypadku poprzednika towarzyszyły dosyć pochlebne recenzje krytyków i pozytywny odbiór ze strony fanów. Niezwłocznie po jego premierze grupa wyruszyła na promującą go trasę No Mercy Festival II 1998 po krajach Europy Zachodniej, podczas której występowała w asyście GOD DETHRONED, ANGEL CORPSE, OBITUARY, CANNIBAL CORPSE i IMMORTAL. Promocję koncertową nowego dzieła kontynuowała także i jesienią tego samego roku, występując m. in. z MYSTIC CIRCLE, w których towarzystwie miała również okazję dotrzeć po raz pierwszy w karierze do Polski. Pod koniec października bowiem, wraz z powyższymi oraz z HATE, miała okazję zaprezentować się polskiej publiczności na koncercie w Warszawie. Resztę roku spędziła na tworzeniu materiału na nowy album, z wizytą do Abyss udała się natomiast w pierwszej połowie 1999 r. W czerwcu tegoż roku ukazał się w sprzedaży szósty krążek kwartetu, noszący tytuł "Panzer Division Marduk", który ze względu na okładkę i teksty, oprócz typowej i tradycyjnej dla zespołu tematyki satanistycznej, bazował tym razem także na koncepcie II Wojny Światowej, a szczególnie wojsk pancernych III Rzeszy, będących notabene pasją muzyków, a już szczególnie Hakanssona. Pod względem muzycznym po raz kolejny zaprezentował wysoką jakość. Prosty, niezwykle szybki i brutalny nowy album formacji, tradycyjnie potwierdził jej klasę i umiejętności w ekstremalnej sztuce, podobnie jak koncerty, z których na wyróżnienie zasługiwały występy zespołu m. in. w ramach prestiżowego holenderskiego Dynamo Open Air, trzech czerwcowych koncertów w Japonii oraz europejskiej trasy w towarzystwie takich zespołów jak ENTHRONED i ANGEL CORPSE, podczas której wraz z ostatnim kapela dotarła po raz drugi do Polski. Podczas niniejszej wizyty, podczas której obu zespołom towarzyszył jako support polski YATTERING, wystąpiła na dwóch koncertach - w Katowicach i w Poznaniu. Choć kilka koncertów tejże trasy zaplanowano także w paru krajach b. Związku Radzieckiego - w Rosji, na Ukrainie, Litwie, Łotwie i w Estonii - grupie nie udało się do nich dotrzeć, po zakończeniu trasy musiała odwołać także swój pierwszy tour po USA, gdyż choroba Hakanssona poważnie pokrzyżowała te plany. Wyruszyła jednak wiosną 2000 r. na trasę europejską, biorąc udział w objazdowym No Mercy Festival 2000 u boku DEICIDE, CANNIBAL CORPSE, DARK FUNERAL, VADER, HATE ETERNAL, VOMITORY i IMMORTAL. W maju wybrała się z występami do Meksyku, w przeciągu następnych miesięcy zagrała także serię koncertów w ramach europejskich festiwali, m. in. niemieckiego Wave Gothic Treffen, holenderskiego Waldrock, belgijskiego Dour Festival, węgierskiego Summer Rock oraz niemieckiego Wacken Open Air. W międzyczasie rozpoczęła wstępne prace nad nowym studyjnym materiałem, którego przedsmak fani mogli po części poznać, zakupując wydaną nakładem własnej Blooddawn Productions Ep-kę "Obedience", zawierającą oprócz dwóch nowych kompozycji także i interpretację kawałka "Into The Crypt Of Rays" autorstwa CELTIC FROST. Także w 2000 r. trafiło na sklepowe półki dwupłytowe wydawnictwo koncertowe "Infernal Eternal", zarejestrowane podczas jednego z występów kapeli we Francji i będące drugim tego rodzaju wydawnictwem w karierze formacji. Siódma płyta studyjna, tradycyjnie nagrana w Abyss, doczekała się premiery już w marcu 2001 r. Nieco wolniejszy pod względem temp w stosunku do poprzednich wydawnictw, aczkolwiek nie tracący nic ze swojej siły oraz dotychczasowego black metalowego przekazu krążek, nosił tytuł "La Grande Danse Macabre", nawiązując tym razem w przekazie tekstualnym do rozpowszechnionego w epoce średniowiecza i renesansu tańca śmierci, symbolizującego w jej obliczu równość wszystkich ludzi bez względu na wiek, płeć, stan czy pochodzenie społeczne. Poważna zmiana nastąpiła natomiast w materii wydawniczej, gdyż po wygaśnięciu kontraktu z Osmose, grupa wydała swój nowy krążek w barwach własnej Blooddawn Productions, powierzając jego dystrybucję i promocję innej szwedzkiej firmie - Regain Records, z którą zawarła jednocześnie umowę licencyjną. Pozytywnie przyjęty przez opinię publiczną materiał grupa promowała już krótko po jego premierze, prezentując nowe kompozycje podczas europejskiej "objazdówki" No Mercy Festival 2001, w której udział wzięły także takie zespoły jak ...AND OCEANS..., MYSTIC CIRCLE, GOD DETHRONED, SINISTER, BAL-SAGOTH, MORTICIAN, NAGLFAR, AMON AMARTH i VADER. W maju wyruszyła za Atlantyk, spędzając miesiąc czasu na koncertach w USA, granych m. in. w asyście DEICIDE, wystąpiła również na belgijskim Graspop Metal Meeting. Propozycję ponownych odwiedzin Ameryki Północnej otrzymała już we wrześniu tego samego roku, jednakże wskutek zamachów terrorystycznych z dnia 11 września, a co za tym idzie - wstrzymaniem wiz, zmuszona została przełożyć niniejszy tour na okres późniejszy. W grudniu tego samego roku uczestniczyła za to w kolejnej trasie po Europie Zachodniej - X-Mass Festival 2001, podczas której towarzyszyły jej KRISIUN, DARK FUNERAL, VOMITORY, NILE i CANNIBAL CORPSE. W styczniu 2002 r. ponownie wyruszyła do USA, biorąc udział w przełożonym z września na okres późniejszy tournee, koncertując w ramach trasy u boku DEICIDE, AMON AMARTH i DIABOLIC, po powrocie na kontynent wystąpiła z kolei jako support na europejskim tournee DANZIG. Po zakończeniu tej trasy doszło jednak do przerzedzeń składowych, gdyż po siedmioletniej karierze skład MARDUK opuścił Andersson. Jako oficjalny powód rozstania muzycy podali jego niewystarczające zaangażowanie w formację, bardzo szybko jednak nowym perkusistą zespołu został stosunkowo młody Emil Dragutinović. Nowy muzyk zadebiutował jako pełnoprawny członek już w lipcu podczas występu kapeli w ramach niemieckiego With Full Force, w grudniu tego samego roku zaś grupa wzięła udział w zachodnioeuropejskiej trasie X-Mass Festival 2002 w towarzystwie RAGNARÖK, ANTAEUS, MACABRE, HATE ETERNAL, IMPALED NAZARENE, KATAKLYSM, IMMOLATION i SIX FEET UNDER. W lutym 2003 r. na rynek trafił dwuutworowy singiel "Hearse", zawierajacy oprócz utworu tytułowego także cover "Phantasm" z repertuaru POSSESSED oraz ósma, będąca zarazem pierwszą nagraną w nowym składzie oraz tradycyjnie w Abyss, nowa płyta długogrająca "World Funeral". Wydany już oficjalnie pod skrzydłami Regain Records album okazał się powrotem do szybkości i brutalności, dzięki czemu spotkał się z pozytywnym odzewem ze strony fanów i dziennikarzy, w ramach jego promocji zaś, grupa dotarła m. in. do Polski, uświetniając swoim występem XVII edycję "Metalmanii" w katowickim "Spodku" oraz wzięła udział w trasie obejmującej prawie wszystkie kraje Europy, której częścią stała się m. in. "objazdówka" No Mercy Festival 2003, w ramach której dzieliła scenę z TESTAMENT, NUCLEAR ASSAULT, DEATH ANGEL, PRO-PAIN, MALEVOLENT CREATION i DIE APOKALYPTISCHEN REITER. W sierpniu wystąpiła na niemieckim Party San Open Air w Bad Berka, w październiku odwiedziła kraje Ameryki Południowej, grając m. in. koncerty w Brazylii, Argentynie, Chile, Kolumbii, Kostaryce i Meksyku. Niestety, w parze z sukcesami zespołu pojawiły się w jego karierze również i kłopoty, których ucieleśnieniem stały się kolejne problemy składowe, które dały o sobie znać jeszcze w tym samym roku. Najpierw, jeszcze w grudniu tego samego roku, z formacją rozstał się Legion, niedługo potem, motywując swoją decyzję rzekomymi powodami rodzinnymi, szeregi grupy opuścił basista B.War. Hakansson i Dragutinović nie zaniechali jednak dalszej działalności, gdyż tworząc materiał na nowy studyjny krążek poszukiwali jednocześnie nowych muzyków. Znaleźli ich już w 2004 r., nowymi członkami MARDUK zostali natomiast Mortuus "Arioch" (wokal), związany wcześniej z formacjami TRIUMPHATOR i FUNERAL MIST oraz dawny muzyk, znany z gry na dwóch pierwszych płytach kapeli - Magnus "Devo" Andersson, który podejmując na nowo współpracę z zespołem objął funkcję basisty. Nagrywając w powyższym składzie nowy, dziewiąty studyjny album, grupa zdecydowała się skorzystać po raz pierwszy z Endarker Studios, będącym zresztą własnością Anderssona, efekt tejże sesji zaś, w postaci ukazałego się pod koniec tego samego roku krążka "Plague Angel", potwierdził nie tylko klasę miejsca jego powstania, ale także i potencjał twórczy nowego składu zespołu. Nowa płyta, zawierająca charakterystyczną dla stylu formacji szybkość, brutalność i satanistyczne przesłanie, po raz kolejny zahaczała częściowo w warstwie lirycznej o tematykę wojenną, czego wyraźnym dowodem była chociażby szata graficzna okładki oraz utwory "Hangman Of The Prague", poświęcony historii zastępcy Protektora Czech i Moraw - Reinharda Heydricha, zabitego w maju 1942 r. przez bojowników czeskiego ruchu oporu czy też "Warschau", opowiadający o Powstaniu Warszawskim z 1944 r. Krótko po jego opublikowaniu, formacja wyruszyła na europejską trasę X-Mass Festival 2004, towarzysząc na niej zespołom BELPHEGOR, THE BLACK DAHLIA MURDER, VADER, FINNTROLL i NAPALM DEATH. Podczas tychże koncertów fani zaopatrzyć się mogli także w specjalną, limitowaną i wydaną nakładem Blooddawn Ep-kę "Deathmarch". W pierwszej połowie 2005 r., z powodu kontuzji Dragutinovicia poprzez złamanie ręki, kapela została zmuszona do odwołania udziału w kolejnym europejskim tournee, jednak już w sierpniu tego samego roku wystąpiła na niemieckim Wacken, we wrześniu zaś wyruszyła na trasę po Europie u boku MYSTIC CIRCLE i PANCHRYSIA. W towarzystwie tych zespołów wystąpiła również na dwóch koncertach w Polsce - we Wrocławiu i w Warszawie. W październiku pojawiła się na trzech występach w Turcji, miesiąc później wyruszyła na ponowny podbój krajów Ameryki Środkowej i Południowej, prezentując się publiczności na koncertach w Meksyku, Gwatemali, Salwadorze, Kolumbii, Argentynie i Brazylii. Pierwsze miesiące 2006 r. spędziła na serii koncertów m. in. w krajach Europy Południowej, występując np. u boku NECRODEATH, w maju ponownie pojawiła się w Meksyku, w następnych miesiącach zaliczyła natomiast dwa koncerty w ramach letnich festiwali europejskich: fińskiego Nummirock w czerwcu oraz niemieckiego Party San w sierpniu.
Uzupełnieniem dyskografii jest m. in. kompaktowe wydanie demo "Here's No Peace" (Shadow Records, 1997), winylowa Ep-ka "Slay The Nazarene" (Warlord Records, 2002), zawierająca dwa nagrania koncertowe, okolicznościowy box "Blackcrowned" (Blooddawn Productions, 2002), zawierający m. in. niepublikowane nagrania oraz dokumentalny materiał VHS, płyta koncertowa "Warschau" (Blooddawn Productions, 2005) oraz dwa wydawnictwa DVD: "Funeral Marches And Warsongs" (The End Records, 2004) i "Blood Puke Salvation" (Regain Records, 2006).
Axelsson kontynuował karierę w EDGE OF SANITY. Udzielał się również w INCAPACITY i INFESTDEAD.
Hakansson brał także udział w nagraniach grupy ABRUPTUM oraz powołał do życia inspirowaną m. in. dokonaniami THE MISFITS i DANZIG death/rockową formację DEVIL'S WHOREHOUSE, którą współtworzył także B. War. Nakładem zarządzanej przez Hakanssona Blooddawn Productions oraz firmy Regain Records ukazały się na rynku dwa wydawnictwa tego zespołu: Ep-ka "The Howling" (2000) oraz album "Revelation Unorthodox" (2004).
Gothberg nawiązał w późniejszych latach współpracę z formacją DIMENSION ZERO. Współtworzył również grupy DARKIFIED, GRIMORIUM i CARDINAL SIN, z którą po pierwszym rozstaniu z MARDUK współpracował też Devo Andersson. Ostatni uczestniczył także w projektach SARGATANAS REIGN, OVERFLASH i viking/black metalowym ALLEGIANCE, gdzie udzieli się również B. War oraz perkusista Fredrik Andersson. Nakładem No Fashion ukazały się trzy albumy tegoż zespołu: "Hymn Til Hangagud" (1996), "Blodornsoffer" (1997) i "Vrede" (1999) Wbrew niektórym przekazom źródłowym, pomimo identycznych personaliów drugi z wymienionych nie jest osobą współpracującą z AMON AMARTH i A CANAROUS QUINTET, ma natomiast na koncie grę w takich projektach jak TRIUMPHATOR i MOMENT MANIACS.
Dragutinović zasłynął także z gry w grupach NOMINON i THE LEGION. Z ostatnim z wymienionych nagrał dwa wydane nakładem Listenable Records albumy: "Unseen To Creation" (2003) oraz "Revocation" (2006).

autor: Mikołaj "Manstein" Kunz